fbpx

Cardano, ADA ve Shelley Güncellemesi

Cardano nedir? Byron çağında neler başarıldı. Shelley güncellemesi projeye ne gibi katkılar sunacak, çalışma kapsamı ne olacak?3 Temmuz 2020 itibarıyla 2 milyar 450 milyon dolarlık piyasa değeriyle marketcap’te 8. sırada yer alan ADA, Cardano projesinin kripto parasıdır.

Cardano bilimsel bir felsefe ve araştırmaya dayalı bir yaklaşımla geliştirilen ilk blockchain platformlarından biri.

Projenin kurucusu Ethereum’un kurucu ortağı ve eski CEO’su Charles Hoskinson.

Cardano Projesi’nin amacı

Ekip daha önce geliştirilen herhangi bir protokolden daha gelişmiş özellikler sunmayı amaçlayan bir akıllı sözleşme platformu inşa etmeyi hedeflemiş.

Proje gerçek dünya uygulamaları için gerekli olan ölçeklenebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve sürdürülebilirlik sağlamayı amaçlıyor.

Cardano, geleceğin ekonomisinin temelini oluşturan büyük ölçekli ve kritik görevler üstlenecek merkeziyetsiz uygulamalar (DApp‘ler) için tercih edilen bir platform olacak şekilde tasarlanmış.

Cardano, dağıtık sistemlerden programlama dilleri ve oyun teorisine kadar disiplinlerde lider olan küresel bir uzman ekip tarafından tasarlanmış.

Şu an projenin ardında Cardano Vakfı ile Input Output Hong Kong (IOHK) ve Emurgo şirketleri bulunmakta.

Input Output şirketi teknolojiyi geliştiriyor, Cardano Vakfı projenin gelişimini denetliyor, Emurgo ise ticari olarak benimsenmesi için gayret ediyor. Ortada böyle bir iş birliği söz konusu.

Ekip bu noktada çok önemli bir açıklama yapıyor:

“Bizler, Cardano’yu inşa edenler olarak sadece emanetçileriz. Bir gün ağ tamamen merkeziyetsiz  olduğunda Cardano artık topluluğa ait olacak ve projenin geleceğine de bu topluluk karar verecek.”

Şimdi biraz daha detaya inelim.

Cardano projesinin Roadmap’i 5 aşamadan oluşuyor. Bugün ilk ikisini anlatmaya çalışacağım.

Byron Çağı

İlki Byron Çağı olarak adlandırılmış ve “Foundation” yani “Kuruluş” olarak belirtilmiş.

Cardano sıfırdan oluşturulmuş, üçüncü nesil bir blockchain projesi [İlk nesil blockchain’i Bitcoin (Dijital Altın), ikinci nesli ise Ethereum (Akıllı sözleşmeler) temsil ediyor].

Hikâye 2015 yılında, tüm blockchain ağlarının karşı karşıya olduğu üç stratejik zorlukla başa çıkma  vizyonuyla başladı: ölçeklenebilirlik, birlikte çalışabilirlik ve sürdürülebilirlik.

İki yıl boyunca, binlerce GitHub commit’i ve yüzlerce saatlik çalışma sonrasında, Cardano’nun ilk sürümü Eylül 2017’de hayata geçti ve böylece Byron Çağı da başlamış oldu.

Bu dönemin en önemli ürünü Ouroboros.

Ouroboros matematiksel olarak kanıtlanmış bir güvenlik seviyesi ile akademik araştırmalar temelinde oluşturulan ilk Proof-of-Stake protokolüdür. Bu protokol sayesinde kullanıcıların ADA coin alıp satmalarına olanak sağlandı.

Bu dönemde ayrıca masaüstü cüzdan uygulaması olan Daedalus ile hızlı işlemler ve günlük kullanım için tasarlanmış Yoroi cüzdanı yayınlandı.

Byron Dönemi’nde elbette çok daha fazla gelişmeler oldu fakat şimdi esas gündeme geçmek istiyorum:

Shelley Çağı

Roadmap’in ikinci aşaması olan Shelley Çağı’nın odak noktası “Merkeziyetsizlik”.

Shelley upgrade’i (yükseltme) şu günlerde konuşulan oldukça önemli başlıklar arasında.

Byron’ın ardından gelen bu dönem Cardano ağı (network) için bir büyüme ve gelişme dönemi.

Byron’da mainnet tek bir noktada başlatılmıştı, Shelley ise âdeta merkezden dünyaya yayılmanın adı oldu. Bu dönemde daha fazla node (düğüm) topluluk tarafından çalıştırılacak. Böylece Cardano daha merkeziyetsiz olacak ve hem güvenlik hem de dayanıklılık anlamında çok daha üst seviyelere çıkacak.

Bu dönemde delegasyon ve ödül sisteminin uygulanacağı bir teşvik programı da söz konusu. Kullanıcılar sahip oldukları ADA coin’lerini  stake edebilecekler.

Bu teşvik şeması sayesinde Shelley Çağı’nın sonuna gelindiğinde, Cardano’nun diğer büyük blockchain ağlarından 50-100 kat daha merkeziyetsiz olması bekleniyor.

Sadece bu da değil, aynı zamanda tüm Cardano ağı, Proof of Stake sayesinde küçük bir ülke yerine sadece tek bir evin elektrik tüketimine bedel enerji harcamış olacak.

Shelley döneminin çalışma kapsamı oldukça geniş. Bu çağ sonraki aşamalar için hazırlık anlamına da geliyor ve kullanıcılar için daha yararlı, ödüllendirici ve değerli olacak.

Shelley Dönemi Çalışma Kapsamı

  • Konsensüs teşvikleri ve ücretler
  • Stake’e ilişkin delegasyon sertifikaları
  • Stake havuzları
  • Ağın saldırılara karşı güvenliği ve ölçeklenebilirlik için geliştirilen Ouroboros Praos ve Ouroboros Genesis
  • Ağın tamamen merkeziyetsizlik kazanabilmesi için geliştirilen Ouroboros Bizans Hata Toleransı Konsensüs Protokolü
  • Daedalus cüzdanı ile stake özelliği
  • Daedalus cüzdanının yeniden tasarlanması
  • Kâğıt cüzdan güncellemesi
  • Donanım cüzdanı desteği (Ledger Nano, Ledger X ve Trezor)
  • Daha hızlı cüzdan restorasyonu
  • Daedalus için geliştirilmiş cüzdan yedekleme ve kurtarma özelliği
  • Sıcak ve soğuk cüzdan uygulamaları
  • Node ve çeşitli blockchain uygulamaları için geliştirilmiş kullanıcı arayüzleri
  • BIP44 cüzdan adresleri (hierarchical deterministic)
  • Daha kısa adresler
  • Cüzdanlardaki anahtar güvenliği için geliştirilmiş “Key Evolving Signatures”
  • Çok imzalı işlemler
  • Daha hızlı ve daha dayanıklı depolama
  • Yeniden tasarlanan ağ katmanı
  • Byron-Shelley ağ proxy’si
  • Daha iyi bir performans ve güvenlik için yenilenen mempool özelliği
  • Kod geliştirmeleri

Ve daha fazlası…

Evet, 2 yıldır süren Byron Dönemi’nden Shelley Çağı’na geçişe çok az bir süre kaldı. Hardfork 29 Temmuz 2020’de gerçekleşecek.

Kripto para birimlerini derecelendiren ilk ajans olan Weiss Ratings de Twitter hesaplarından yaklaşan Shelley güncellemesiyle ilgili “Cardano için küçük bir adım, kripto için dev bir sıçrama” ifadelerini kullandı.

Hoskinson, bu geçiş döneminin ekip için de çok zor geçtiğini belirterek şunları söyledi:

“Ekiple gurur duyuyorum. Oldukça uzun ve zor bir yıl oldu çünkü araba giderken lastikleri değiştirmemiz gerekiyordu. Şu anda dünyanın bir sonraki işletim sistemini oluşturuyoruz.”

Hoskinson böyle demiş ama gerçekten de durum bu mu diye merak edip araştırdım.

Santiment şirketinin raporuna göre 2019’un en çok çalışan projesi Cardano olmuş. Ethereum ikinci sırada.

Tüm bu gelişmeler ADA coin’in de fiyatını olumlu etkiledi. Mayıs ayının ortalarından bu yana fiyatta (BTC paritesi) %100’ün üzerinde artış oldu.

Toparlayacak olursak;

  • 9 Haziran’da Shelley Testnet’i başladı.
  • 30 Haziran’da Shelley kodu yayınlandı.
  • 29 Temmuz’da Shelley Hardfork’u gerçekleşecek.
  • 18 Ağustos’ta da ilk staking ödülleri dağıtılacak.

Ve tüm bu gelişmeler Cardano projesini daha merkeziyetsiz ve daha ölçeklenebilir yapacak.

Cardano (ADA) Fiyatı Nedir?

Cardano (ADA) Nereden Satın Alınır?

Huobi Borsasından ADA Satın Al!

Barış KARDEŞ
Altcoin’ler ve “Cardano (ADA) Coin Nedir?” konusu hakkında daha fazla bilgi edinmek için yazarın diğer paylaşımlarına göz atabilirsiniz.
Twitter Hesabı
Hazırladğı İçerikler

Kriptoda Analiz Sihirbazı
Kriptoda Mum Kapanışı - Haftalık Bitcoin Analizi
Kriptoda Ödüllü Bitcoin Fiyat Tahmini Yarışması