fbpx

Hukuki Açıdan Kripto Paraların Sınıflandırılması

Hukuki açıdan kripto paraların sınıflandırılması nasıl yapılmaktadır? Hukuki tasnif ile ilgili dünyada başı çeken görüşler nelerdir? Hukuki açıdan kripto paraların sınıflandırılması ile ilgili dünyada belli başlı üç tane görüş vardır. Birincisi, kripto paraların bir tür emtia olduğu düşüncesidir. Özellikle Amerika  ve Avrupa’da bazı ülkelerdeki yargı makamları tarafından, kripto paraların emtia olarak değerlendirilmesi gerektiğine dair belli kararlar çıktı. Fakat bunların hiçbirisi, gerçekten bir hukuk teorisine ve bir mevzuata dayalı olmadığı için, hâlâ emsal karar olarak nitelendirilebilir durumda değildir.

İkincisi; “kripto paralar artık dünyanın bir gerçeğidir ve aynı konvansiyonel paralar gibi bir değer saklama, bir takas aracıdır ve hukuki olarak da para muamelesi görmelidir” diyen ciddi bir kitle bulunmaktadır.

Üçüncü görüş ise, kripto paraların artık yeni, tamamen sıfırdan tasnif edilmesi gereken bir varlık olduğu yönündedir. Yani dijital varlık. Bu görüşün önde gelen sözcüsü, İngiliz kamu otoriteleridir. Özellikle FSA, 2019 yılı içerisinde kripto paralarla ilgili bir tasnif çalışması yapmıştır. Bu tasnif çalışmasına göre kripto paraların, kendi içerisinde farklılık arz ettiği, farklı hukuki fonksiyonlar içerdiği, bundan dolayı da apayrı bir hukuki çatı tasnifinin olması gerektiğinin üzerinde bir görüş beyan etmişlerdir.

Kripto para çeşitleri

1- Araçsal paralar (Utility Token)

2- Takas paraları (Cryptocurrency)

3- Bir tür hisse senedi fonksiyonu gören paralar (Security Token)

Araçsal Para (Utility Token)

Araçsal para dediğimiz paralar genellikle bir uygulamaya veya bir projeye bağlı olarak ihraç edilen paralardır. Örneğin, oyun veya havacılık topluluğu içerisinde, telif hakları konusunda veya turizm sektöründe kullanılmak üzere ihraç edilmiş olan, buna özgülenmiş olan kripto paralardır.

Takas Paraları (Cryptocurrency)

Para olarak nitelendirilen kripto paralar ise gerçekten de bir para benzeri, hem değer saklama, hem takas işlevi görmek üzere ihraç edilmiş kripto paralardır. Hukuki tasnif olarak da bunlar takas parası olarak nitelendirilmektedir.

Security Token

Üçüncüsü ise, Security Token dediğimiz kripto paralardır. Bu paralar aslında dünyada en çok tartışma yaratan kripto para türüdür. Çünkü bu kripto para türü, yaratılan kişi ya da kurumlar tarafından bir proje için kaynak yaratma, kaynak sağlama aracı olarak görülmektedir. Yani, bir projenin dijital bir hisse senedi fonksiyonu görmesi amacıyla ihraç edilmiş olan para türüdür. Security token’ların diğer kripto paralardan ayrılan en önemli özelliği ise parasal ve maddi anlamda bir karşılığının tutulmasının bekleniyor oluşudur. Örneğin, 1 milyon dolarlık bir security token ihraç ettiğiniz zaman, bunun karşılığında 1 milyon doları kasanızda tutmanız gerektiği yolunda bir teknik zorunluluk mevcuttur. Nasıl bir şirketin hisse senedini aldığınızda  o şirkete ortak oluyorsanız, security token’ı satın alarak da o projeye ortak oluyorsunuz. Böylece security token’ı ihraç eden makama token’larınızı geri satmak istediğiniz zaman,  size bunun rayiç bedel üzerinden geri ödemesinin yapılmasının garantisinin olmasını bekliyorsunuz.

Bu noktada, hukuki korumanın nasıl sağlanacağı ve bu alışverişin nasıl yapılacağına dair hem teknik hem de hukuki yönden sorunları mevcut olduğundan, devletler bu konuda ciddi bir akıl karışıklığı yaşamaktadır. Bundan dolayı da kripto paraların geneline karşı takınılan tutum, security token’lar için daha sert bir şekilde sergilenmektedir.

Bunun dışında, security token dediğimiz sistemle ilgili aslında şöyle bir yol gelişmiştir: Bir kitle fonu fonlama aracı, bir kitle fonu toplama aracı olarak görülmeye başladığını görüyoruz. Bu, dünya çapında diğer ülkeler tarafından da yavaş yavaş bu şekilde değerlendirilmektedir. Hisse senedi olarak değil de kitle fonlaması için kullanılan bir araç olarak, bir sermaye aracı olarak nitelendirilmesi görüşü hakim olmaya başlamıştır. Özellikle Güney Kore‘nin kripto paralara karşı tavrının yumuşamasının en büyük nedenlerinden biri budur. Çin’de ve diğer ülkelerde de yavaş yavaş bu eğilimin yükseldiğini görmekteyiz.

Sonuç olarak kripto paralarla ilgili kesinleşmiş hukuki bir tasnif yoktur. Buna ülkemiz de dahildir. Fakat İngiliz kamu otoritelerinin önermiş olduğu dijital varlık tasnifi ve kendi içindeki araçsal paralar, takas paraları ve kamu fonlaması paraları olarak ayrılacak şekilde bir tasnife gidilmesi yönünde, küresel eğilimin arttığını ve güçlendiğini görüyoruz.

Av. Oğuz Evren KILIÇ
Hukuki Açıdan Kripto Paraların Sınıflandırılması konusu hakkında daha fazla bilgi edinmek için yazarın diğer paylaşımlarına göz atabilirsiniz.
Twitter Hesabı
Hazırladğı İçerikler